رربورن كلاوس ميشائيل ( مترجم : كيكاوس جهاندارى )

151

نظام ايالات در دوره صفويه ( فارسى )

2 - وزراى كل الف - ملاحظات تاريخى - جغرافيائى ظاهرا سمت وزارت كل خراسان از وزارت حكومت هرات كه عزل و نصب وزراى آن از طرف مركز بوده مشتق شده است . در نتيجه ما بايد مطالعات خود را در اين زمينه قدرى به قبل راجع كنيم : از اوايل دورهء صفويه ما امارات و علائمى در دست داريم كه حكومت مركزى مىكوشيده است در ادارهء امور داخلى ايالات نفوذ و قدرت به هم رساند . اما براى چنين كارى صورتى قطعى و مدون فراهم نشده بود . دربار گاه‌وبيگاه با گسيل داشتن مأمورينى به ايالات منويات خود را در آن مناطق اجرا مىكرد و براى انجام اين مقصود گروهى از وزيران « 1 » در دربار بودند . از بين اين وزرا خواجه مظفر بتكچى شخصيّت ممتازى بود و مراجع ما چند بار از مأموريت‌هاى خاص وى در ايالات نام مىبرند « 2 » . او يكى از زمين‌داران متنفذ استراباد بود ، بدوا وزارت حاكم ازبك استراباد را

--> ( 1 ) - مثلا يادداشت زير از خلاصة التواريخ ، ص b 48 حاكى از آن است : پس از پيروزى بر شيبك خان در سال 916 ( - 1510 م . ) وزير وى خواجه محمود به دربار اسمعيل شتافت و « در سلك وزراى شاهى » درآمد . ( 2 ) - ما با وى دوبار در سالهاى 916 ( - 1511 م . ) و 917 ( - 12 - 1511 م . ) در مازندران برمىخوريم . او بدانجا رفته بود تا بين واليان صلح و صفا برقرار كند و ماليات بگيرد ( رجوع شود به تاريخ شاه اسمعيل صفوى [ به زبان انگليسى ] تأليف غلام سرور ، ص 64 ، 66 ) .